• YARIM ALTIN
    1.557,50
    % -0,17
  • AMERIKAN DOLARI
    7,2916
    % 0,86
  • € EURO
    8,5355
    % -0,93
  • £ POUND
    9,5277
    % -0,26
  • ¥ YUAN
    1,0429
    % 0,22
  • РУБ RUBLE
    0,0997
    % 1,12
  • BITCOIN
    85354,705
    % 0,69
  • BIST 100
    1.060,59
    % 2,53

Dolar Neden Yükselir? Dolar Yükselirse Ne Olur?

Dolar Neden Yükselir? Dolar Yükselirse Ne Olur?

Dolar Neden Yükselir? Dolar Yükselirse Ne Olur? Sürekli haberlerde de görüldüğü üzere, Amerika Birleşik Devletlerinin para birimi olan dolar, Türk lirası karşısında değerini artırmaya devam ediyor. Bu durum ise hem esnafı hem memuru hem şirket sahibi olan zengin iş adamlarını hem çöpçüleri, hem devlet bakanlarını, hem de küçük çocukları bile etkilemekte olan bir durum oluyor.

Geçimini sağlamak dışında, keyfi olarak bilgisayar oyunları oynayan gençler bile, istedikleri teknolojik cihazları alabilme konusunda bu ekonomik engelle yüzleşmek zorunda kalıyor. Kısacası toplumun her yaştan ve her meslekten bireyi, bu kurdaki artış ve düşüşleri oldukça heyecanlı bir halde takip ediyor… Son derece önemli olan bu değer artışları ve düşüşleri de zaten ülke ekonomisinin genel durumu için çok büyük bir öneme sahiptir.

Herhangi bir ülkeye ait olan, herhangi bir para biriminin dolar karşısında değer kazanması ya da kaybetmesi, şu sebeplerle doğrudan ilişkilidir:

  • Ülke ekonomisinin cari açık oranı
  • Ülkenin para birimine olan arz ve talebin yoğunluğu
  • Ülke ekonomisindeki enflasyon beklentisi oranları
  • Yurtiçi ve yurtdışındaki faiz oranlarının genel durumu
  • Yabancı yatırımcıların bir ülkeyi, doğru yatırım alanı olarak görüp görmeyişi
  • Farklı kuruluşlar tarafından atılacak ekonomik adımları etkileyen Merkez Bankaları Sistemi ve Uluslararası Para Fonu’nun kararları

Kolayca anlaşılabildiği üzere, Türk lirasının herhangi bir yabancı para birimi karşısında değerini kaybetmesi, ülkede kötü giden bir şeylerin olduğunun açık bir göstergesi olarak kabul edilebilir. Yani bir ülkenin milli para birimi, her geçen gün değer kaybetmeye devam ediyorsa, o ülkenin çok gelişmiş bir ekonomiye sahip olduğu konusunda söylenen tüm sözler asılsız olabilmektedir. Bu durumu, verilen birkaç örnek üzerinden inceleyelim…

Doları Birileri İsteyerek mi Yükseltiyor?

Bu sorunun cevabı ne evet ne de hayır… Öncelikle ihracat ve ithalat konularıyla başlamakta fayda var. Bir ülke tarafından başka ülkelere satışı gerçekleştirilen tüm ürün ya da hizmetler ihracatın; bir ülke tarafından, başka ülkelerden alınan tüm ürün ya da hizmetler ise ithalatın tanımladığı durumlardır. Gelişmiş ülkelerin ihracat düzeyi, ithalat düzeylerinden çok daha yüksek olur. Dolayısıyla bu gelişmiş ülkeler, ihracat ve ithalat işleri tamamen bittikten sonra kâr halinde olan ülkelerdir. Bundan hareketle, bu gibi ülkelerin cari açık oranı oldukça düşük olmaktadır. Çünkü gelir, giderden fazladır; açık ise bu durumda ya çok azdır ya da hiç yoktur. Bundan dolayı para onların birimleri ise dünya ekonomisinde değerli banknotlar haline gelir…

Bunlar dışında, ithal ettiği ürünlere ödenen paraları, ihracat yoluyla elde ettiği paralarla karşılayamayan ülkeler ise az gelişmiş ya da gelişmekte olan ülkeler olarak adlandırılır. Bu ülkelerin ihracat yoluyla kâr etmesi imkansızdır, çünkü ithalat oranları çok yüksektir. Bu durumda ise ekonomilerinde cari açık ve dolayısıyla borçlanmalar meydana gelir. Para biriminin değer kaybetmesi de işte bu cari açık oranının yükselmesine bağlıdır. Elbette güçlü devletler tarafından uygulanan ekonomik yaptırımlar bu konuda önemli olsa da yaşanan ekonomik sorunların büyük bölümü, ülkelerin kendi gelişmişliğiyle alakalıdır.

Türkiye’de doların değer artışının yükselmesi, ülke içinde bu para biriminin azalmasıyla kaynaklıdır. Ekonomi dünyasının çok büyük bölümünde ortak para birimi olarak kullanılan bir paranın azlığı ise ülkeye yapılan uluslararası yatırımların azlığını gösterir. Eğer bir ülkede siyasi güvensizlik ortamı, gerginlikler, terör sorunları gibi farklı toplumsal sorunlar fazla olursa, o ülkeye yabancı yatırımcılar asla yönelmezler. Bu ise o firmalar tarafından kullanılan paranın ülkede azalması ve bundan dolayı daha değerli rezervler haline gelmesi demektir.

Dolar Yükselirse Ne Olur?

Türk lirasını, “Nasıl olsa ekmeği Dolar ile almıyoruz!” gibi sözlerle korumamız ne yazık ki imkansızdır. Çünkü bir para biriminin değersiz hale gelmesi demek, ithalat yapılırken daha fazla zarara uğranması ve dış borçların bu değersizleşmeyle beraber artış göstermesi demektir. Ekmek gibi, bir temel ihtiyaç maddesinin fiyatı bile bu kurdaki artışlarla yakından alakalıdır. Ayrıca Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeler, tıbbî, askerî ve diğer sivil sektörler için gerekli olan teknolojik ürünleri, çeşitli ağır sanayi ürünlerini, tıpta kullanılan kimyasal maddeleri ve tüm ilaçları ithalat yoluyla halka sunabilmektedir. Hatta ithal edilen ürünler arasında temel besin maddeleri bile bulunabilir… Bu durumda, dolar kurunda artış varken Türkiye’nin iyi bir halde olacağını düşünmek yanlıştır. Alım gücünün düşmesi ile meydana gelen enflasyon ise zaten bu kötü durumun bir sonucudur.  Kısacası Türk lirasının bu para birimi karşısında değer kaybetmesi, Türkiye’de yaşayan herkes için kötü bir durumdur.

Bir önceki yazımız olan Sabit Kur Nedir? Sabit Kur'un Avantajları ve Dezavantajları başlıklı makalemizde Döviz Kuru, Kur ve Sabit Kur hakkında bilgiler verilmektedir.